Program badań przesiewowych
dla wczesnego wykrywania raka jelita grubego
w systemie zapraszanym

Cele programu

-  zwiększenie odsetka raków oacute;w wykrywanych we wczesnych stadiach zaawansowania (A i B wg Dukes’a),

-  zwiększenie odsetka wyleczenia (5-letnich prze?y?),

-  obniżenie umieralności na raka jelita grubego,

-  obniżenie kosztów leczenia raka w skali kraju (dzięki leczeniu raków wykrywanych we wczesnych stadiach zaawansowania i dzi?ki usuwaniu stanów przedrakowych – polipów).

Opis programu

Program polega na wykonywaniu kolonoskopii przesiewowych w populacji osób średniego ryzyka zachorowania na raka jelita grubego. Niniejszy opis dotyczy realizacji Programu w systemie zapraszanym. W systemie zapraszanym do bada? kwalifikowane s? jedynie osoby, które otrzymaj? imienne zaproszenie na badanie kolonoskopowe.

Populacja badana

Populacja badana:

Kryteria włączenia:

-  osoby w wieku 55-64 lata, które otrzymały listowne zaproszenie wysłane z ośrodka koordynacyjnego do udziału w Programie, niezależnie od obecności objawów klinicznych.

Kryteria wyłączenia:

-  osoby, które nie otrzymały imiennego zaproszenia do udziału w Programie.

Sposób rekrutacji:

Kandydaci do badań identyfikowani są za pomocą Rejestrów Populacyjnych na podstawie numerów PESEL.

Osoby z docelowej grupy wiekowej zamieszkujące na obszarze geograficznym objętym Programem otrzymują imienne zaproszenie do udziału w Programie. W każdym roku zaproszenie wysyłane jest do 10% osób z docelowej grupy wiekowej w danym obszarze geograficznym. Każdemu z ośrodków realizujących Program w systemie zapraszanym przypisana zostanie populacja docelowa określonego obszaru geograficznego.

Imienne zaproszenia do udziału w Programie będą wysyłane centralnie przez Koordynatora Programu. Zaproszenia błąd zawiera określoną datę i godzinę badania, dane kontaktowe konkretnego ośrodka przesiewowego oraz formularz zgody na badanie z przedpłaconą kopertą zwrotną.

Zaproszenia będą wysyłane na 6-7 tygodni przed proponowanym terminem badania. Terminarz badań zostanie określony w porozumieniu między Koordynatorem a danym ośrodkiem przesiewowym z minimum 3 miesięcznym wyprzedzeniem. Proponowany termin badania kolonoskopowego będzie musiał być potwierdzony przez zainteresowaną osobę telefonicznie, osobiście lub listownie oraz przez przekazanie formularza zgody.

Do wszystkich osób, które nie odpowiedzą na zaproszenie (pozytywnie lub negatywnie) na 3 tygodnie przed proponowanym terminem badania wysłany zostanie list przypominający. Listy przypominające będą wysłane przez konkretne ośrodki przesiewowe, do których dana osoba została zaproszona. Obsługa zaproszeń będzie się odbywać za pomocą komputerowego Systemu Informatycznego Programu Badań Przesiewowych (SI-PBP), który dostarczy Koordynator (każdy ośrodek zobowiązany jest do udziału w szkoleniu z zakresu obsługi komputerowego SI-PBP). Przed ostatecznym ustaleniem terminu badania ośrodki przesiewowe zweryfikują czy kandydat nie ma przeciwwskazań do wykonania kolonoskopii oraz przekaże preparat do oczyszczenia jelita wraz z instrukcją przygotowania. Ostateczne terminy badań zostaną ustalone w porozumieniu pomiędzy kandydatami na badania a sekretariatem danego ośrodka.

Biuro ośrodka stanowi centralny punkt kontaktowy dla kandydatów i centralne ogniwo Programu. Biuro kierowane przez osobę wskazaną w konkursie oraz zatrudniające co najmniej 1 odpowiednio przeszkoloną sekretarkę przynajmniej na 1 etatu, posiada osobną linię telefoniczną i dostęp do komputera z internetem. Biuro obsługuje zgłoszenia kandydatów przesyłane pocztą, faksem lub osobiście, ustala terminy badań, wydaje instrukcje oraz środki do przygotowania jelita grubego do badania, prowadzi dokumentację, porządkuje ją, wprowadza odpowiednie dane do bazy komputerowej. Sprawna obsługa systemu zapraszanego wymaga dobrej współpracy z Koordynatorem Programu.

Każda osoba z populacji docelowej, do której choć raz wysłano zaproszenie uzyskuje status osoby zaproszonej, co oznacza, że jeśli wyrazi chęć poddania się badaniu w innym terminie niż wskazany na zaproszeniu (nawet po kilku latach, jeśli będzie spełniać kryteria włączenia) będzie mogła je wykonać po ustaleniu nowego terminu.

Organizacja badań

Organizacja badań:

Lekarze rodzinni i lekarze opieki podstawowej zapraszani są na spotkania informacyjne o Programie - otrzymują druki Ankiet będących formalnymi skierowaniami na badania przesiewowe.

    Badanie kolonoskopowe (do wyboru)
    a) Przygotowanie do kolonoskopii preparatem CitraFleet - instrukcja przygotowania pacjenta 
    b) Przygotowanie do kolonoskopii preparatem Eziclen - instrukcja przygotowania pacjenta 
    c) Przygotowanie do kolonoskopii preparatem Fortrans - instrukcja przygotowania pacjenta 
    d) Przygotowanie do kolonoskopii preparatem Movipred - instrukcja przygotowania pacjenta 

Sekretariat Programu ,mieszczący się w budynku NZOZ ARS-MED przy ul.Słowackiego 23, przyjmuje Ankiety przesyłane począ, faksem, rejestracją drogą internetową na stronie www.gastrologia.ostrowiec.pl lub osobiście przez pacjentów, ustala terminy badań, wydaje instrukcje dotyczące przygotowania jelita grubego do badania, prowadzi dokumentację, porządkuje ją, wprowadza dane demograficzne do bazy komputerowej. Sekretariat Programu jest centralnym ogniwem Programu.

Osoby, których Ankiety są prawidłowo wypełnione i nie budzą wątpliwości mają wykonywane badanie kolonoskopowe.

Osoby, których Ankiety wskazuą?, że dana osoba nie spełnia kryteriów udziału w badaniu przesiewowym zapraszane są na wizytę u konsultanta gastroenterologa.

Jeśli dana osoba kwalifikuje się? do udziału w Programie - jest kierowana na kolonoskopię przesiewową.

Jeśli nie kwalifikuje się to w zależności od przyczyn wykonywane są różne działania:

- gdy występują objawy sugerujące raka dana osoba kierowana jest na badanie kolonoskopowe diagnostyczne w ramach normalnej opieki - czyli na kolonoskopię finansowaną przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

- gdy podejrzewa się inne problemy gastroenterologiczne podejmowane są odpowiednie działania diagnostyczne i ewentualne lecznicze w ramach działań finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia ( inne badania- USG, gastroskopia itp.).

Badania kolonoskopowe przesiewowe wykonywane są w godzinach popołudniowych w środy, piątki i soboty .

Po zabiegach osoby poddane badaniom od razu otrzymują wynik badania.

- Jeśli stwierdzi się polipy do 10 mm średnicy, są one od razu usuwane,

- Jeśli polipy są większe lub ich liczba jest duża to zgodnie z założeniami Programu osoby z badań przesiewowych stają się pacjentami i leczone w ramach systemu finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Osoby, u których wykryto raka poddaje się standardowej operacji albo w ośrodku wykonującym badania lub w innym zgodnie z preferencjami pacjenta.

Wszystkie wycinki i usunięte polipy poddawane są badaniu histopatologicznemu we współpracujących Pracowniach Histopatologicznych.

Opisy histopatologiczne trafiają do bazy danych Programu. Wydawane są pacjentom wraz z dalszymi zaleceniami dotyczącymi dalszego leczenia lub nadzoru w przyszłości.

Zadania lekarza kierującego na badania kolonoskopowe:

- Identyfikacja kandydatów do skriningu,

- Informowanie kandydatów o sposobie i metodach badań,

- Wypełnienie i podpisanie Ankiety oraz przesłanie jej lub pokierowanie pacjenta tak, aby sam dostarczył podpisaną Ankietę do ośrodka prowadzącego Program.

Wymagane dokumenty